Het Fries paard is een prachtig zwart paardenras met lange manen. Tegenwoordig kom je ze overal tegen, bijvoorbeeld als koets -of dressuurpaard.

Het Friese paard is het enige, zuiver inlandse paardenras van Nederland. Volgens onderzoekingen wordt dit ras al 3000 jaar gebruikt. De Romeinen waardeerden dit paard bijzonder. Ze benutten het dier als strijddier op veldtochten in Engeland.

Na de tachtigjarige oorlog leverde de kruising met Spaanse paarden een energieker en veelzijdiger type FRIES op. In de achitende en negentiende eeuw werd het Fries paard in het weekend voor de Friese koetsen gespannen  en het werd pas veel later populair op harddraverijen.

Aan het gebruik van de Fries op harddraverijen kwam een eind door de opkomst van buitenlandse dravers. Niet zo heel lang geleden leek het er op dat dit dier zou uitsterven. In het begin van de 20ste eeuw waren er nog maar drie hengsten van dit ras beschikbaar voor de dekking. In de jaren zestig stonden slechts 1000 paarden ingeschreven. Gelukkig zijn er fokkers geweest die er alles aan gedaan hebben om dit ras te behouden. In 1999 stonden er ongeveer 32.000 paarden ingeschreven in de registers van de koninklijke vereniging ´Het Friesch Paarden-Stamboek´ (F.P.S.) Deze vereniging telt nu ruim 10.000 leden over de wereldwijd.

Anders dan het schimmel paard of fjord paard, de friese paarden hebben een vriendelijk karakter. De verzorging paarden is een hele klus, maar bent u eigenaar van een fries paard, dan is het met deze paard toch anders dan bij zijn soortgenoten.

Een fries veulen een jonge paard natuurlijk lijkt in karakter trekken te hebben van een groninger paard. Tegenwoordig ligt het jaarlijks aantal geboren veulens rond de vijfduizend, en dit aantal neemt nog steeds toe.

Deze grote aantallen geeft het F.P.S. de kans om streng te selecteren, zodat we ook in de toekomt kunnen genieten van dit uitzonderlijke en uniek paard. Het bestand van het Fries Paardenstamboek groeit tegenwoordig jaarlijks met tien procent.

Friese stamboekpaarden worden niet alleen in Friesland gefokt. Toch wijzen fantasierijke namen van merries en hengsten wel naar hun afkomst. Namen als Itske, Tjeerd of Mayke fan it Nylan spreken boekdelen. Bij namen als Klavervrouwkje en Gerben van 't Jaagpad, zie je bij wijze van spreken de Friese boer en boerin in de sjees ter kerke gaan.

De zwarte kleur, lange manen en trotse houding maken de Fries paard in één oogopslag herkenbaar. Het lichaam is krachtig en stevig. De bouw van dit paard is elegant en hij heeft krachtige en verheven bewegingen.

De relatie ruiter paard is dan ook natuurlijk gezien de geschiedenis van deze paard.

Het is een vriendelijk paard, maar op een prettige manier ook vol temperament, erg leergierig en een paard met werklust. Dit alles maakt de Fries tot een fijn gebruikspaard met veelzijdige mogelijkheden.

paarden en pony  paard en pony  het friese paard  fries paarden stamboek rusthuis voor paarden

De friese paarden werd vroeger voornamelijk als werkpaard door de boeren gebruikt. Later is het ras meer sportgericht gefokt, maar het is niet geschikt voor de springsport. Tegenwoordig levert het Friese ras zowel onder het zadel (in de dressuur) als aangespannen voor de sjees, in een enkel of dubbelspan maar ook in de tandem en klavertje drie, of de concourswagen uitmuntende prestaties. En ook als recreatie- paard is er nauwelijks een plezieriger kameraad denkbaar.

Friezen paarden en andere paardenrassen

Onze paardenrassen zijn onder te verdelen in drie verschillende typen: volbloeden, warmbloeden en koudbloeden. De grenzen tussen de verschillende typen zijn niet zo gemakkelijk te trekken als veel lexica ons willen doen geloven koudbloeden worden daarin vaak eenvoudig weg als 'goedmoedige, trage werkdieren met dikke manen en lang behaarde voten' omschreven, terwijl warmbloeden worden beschouwd als 'met volbloed veredelde, levendige rijpaarden en volbloeden worden geclassificeerd als licht gebouwde en iets nerveuze paarden die vooral als renpaard worden gebruikt. Degrenzen zijn in de loop der tijd vervaagd door wijzigingen in fokdoelen als gevolg van veranderde behoeften.

In de biologie worden koudbloeden beschouwd als wisselwarme dieren met een ichaamstemperatuur die geheel afhankelijk is van de omgevingstemperatuur. De lichaamstemperatuur van koudbloedige paarden bedraagt normaal gesproken 38,5 graden en stijgt alleen bij koorts. Ze gaan net als warm- of volbloeden zweten als ze zich inspannen en kunnen ook rillen van de kou. Maar hun bloed laten koken is haast een kunst op zich. Want koudbloedige dieren zijn de rust zelve, wat zich weerspiegelt in hun uiterlijk. In plaats van koudbloeden spreekt men in andere landen daarom meestal van zware paarden. Om de verwarring helemaal compleet te maken, wordt in West-Europa bijvoorbeeld de Haflinger - oorspronkelijk een koudbloedige - tot de pony's en de kleine paarden gerekend. En natuurlijk bevinden zich onder de kleine paarden ook warm- en halfbloeden. Bij de 'hoge adel' gaat het er al niet eenvoudiger aan toe. Volgens de Dikke van Dale is een volbloed een paard 'van

zuiver Engels of Arabisch ras (bij andere rassen alleen met toevoeging van de naam van dat ras)'. Feitelijk betekent volbloed 'van onvermengd ras'.

Werkpaarden

Voordat de mens het paard voor zich liet werken, spande hij ossen in paren onder een juk en dreef de trekdieren een koperen ring door de neus of bovenlip. Door deze ring stak men de teugels en  bestuurde het span. Dit zware lot trof later het paard, alleen werd dit dier niet via een neusring geleid, maar met behulp van een bit of een riem die op zijn neus drukte. Paarden waren onvervangbare hulpen in veldslagen en oorlogen. Ze trokken strijdwagens en kanonnen en droegen door de eeuwen heen veldheren en ridders. Paarden vervoerden goederen en mensen, en maakten zo communicatie en handel mogelijk. Tot de uitvinding van de spoorweg waren ze in de meeste landen het  belangrijkste vervoermiddel.

Werkpaarden zijn ook een mooi onderwerp voor een spreekbeurt paarden zijn. Door de toenemende industrialisering raakte het paard als sterke en trouwe helper van de mens steeds meer in de vergetelheid. De zware rassen die oorspronkelijk vooral uit België, Frankrijk, Groot-Brittannië, Denemarken en Oostenrijk kwamen en die overwegend werden gefokt als trekpaard, waren plotseling overbodig en werden voortaan vooral gebruikt als vlees leveranciers. Zeer veel rassen worden tegepwoordig met uitsterven bedreigd Het fokken van werkpaarden gebeurt heden ten dage door een klein aantal liefhebbers (naast de fokverbanden voor de individuele rassen zet ook de 'Stichting zeldzame huisdierenrassen voor behoud van oude en bedreigde huisdierenrassen zich voor de dieren), die met hun werk een stuk cultuurerfgoed willen behouden.

De voormalige helpers hebben hun economische betekenis in verregaande mate verloren, maar als attractie op paardenshows getuigen ze nog altijd van een lange en betekenisvolle

geschiedenis.

Sportpaarden

Vanzelfsprekend beleefde de mens al heel vroeg plezier aan het testen of zijn paard sneller was dan dat van de buurman. De oude Grieken maakten van wagenrennen en wedrennen olympische disciplines en ook in het oude Rome vermaakten de heersers het volk met militaire schouwspelen en wagenrennen, die werden uitgevoerd door twee- en

vierspannen.

Snelheid was ook het fokdoel van de Engelsen, toen zij ongeveer driehonderd jaar geleden hun snelste merries met Arabieren kruisten en zo de Engelse volbloed schiepen. Tegenwoordig is het paard niet alleen partner bij veel wedstrijddisciplines, maar vooral ook een recreatiekameraad voor jong en oud. Het algemene fokdoel is een 'edel, langlijnig en correct rijpaard met zwierige, ruime, elastische bewegingen, dat op basis van zijn temperament, karakter en africhting geschikt is voor alle soorten rijdoelen.

Omdat binnen deze 'kaderwetgeving' elke fokvereniging zijn fokdoel tot in detail mag vastleggen, bestaan er tussen deverschillende paardenrassen duidelijke verschillen in lichaams-kenmerken. Dit is natuurlijk vooral afhankelijk van de vereisten van de discipline waarvoor de paarden worden gefokt. Experts hebben na onderzoek vastgesteld dat springpaarden zich duidelijk onderscheiden van paarden die worden gebruikt voor de dressuur en de veelzijdigheid. Springpaarden zijn groter en langer en hebben een grotere heupbreedte, borstdiepte en borstomvang De verschillen tussen dressuur- en veelzijdigheidspaarden zijn daarentegen kleiner Voor de springdiscipline zijn paarden met een zware bouw, lange lijnen en veel ka ber zoals de Hannoveraan, geschikt en voor dressuur en veelzijdigheid rassen als de Engelse volbloed of de Trakehner

Mini paarden en ponys

De meeste mensen beschouwen een pony meer als kinderspeelgoed dan als een 'echt' paard - een vooroordeel dat alleen van toepassing is op de kleinste onder de pony's, de Falabella. Bijna alle andere ponyrassen zijn namelijk robuust en sterk genoeg om ook volwassenen op hun rug te vervoeren. Wat nu precies een pony is, daarover zijn zelfs de experts het niet eens. Daarom werd enige tijd geleden in de wedstrijdsport een maat ingevoerd waar geen pony meer voorbij komt. Alle 'paarden' tot 148 cm stokmaat worden sindsdien beschouwd als pony, alles wat groter is de vastgelegde ponymaat staf ons echter niet verder.

Zo zijn de Haflinger paarden weliswaar zo groot als een pony, maar van oorsprong eigenlijk een koudbloed. De Camargue, de Criollo, Mustang, Paso Fino en een aantal andere rassen behoren tot de grote paarden, hoewel ze meestal niet groter worden dan pony's. Om de chaos compleet te maken worden de Fjord en de Uslander weer wel tot de pony's gerekend. De laatste tijd is daarom voor enkele grote ponyrassen de term 'klein paard' ingeburgerd geraakt.

Akhal-Teke

Dit veelzijdige recreatie- en sportpaard (stokmaat 152 tot 164 cm) dankt zijn naam aan de turkmeense nomadenstam Teke. Hoewel de steppen en woestijnen van Turkmenistan in de zomer gloeiend heet en in de winter enorm koud zijn, hielden de nomaden hun 'gouden paarden' het hele jaar door gehuld in dekens. Ook nu nog draagt een Akhal-Teke in zijn vaderland soms maar liefst zeven traditionele dekens, die elk hun eigen naam hebben. Natuurlijk kunnen deze edele paarden ook zonder deze beschermingslaag leven. Net als de Arabier leefde de Akhal-Teke meestal in de tent van zijn heer en stond hem altijd terzijde. Ook nu nog ontwikkelt dit gevoelige, trotse dier zich tot een 'droompaard', maar alleen bij degenen die erin slagen zijn vertrouwen en vriendschap te winnen. Mensen die hem een keer willen 'uitproberen', trakteert hij op zijn eigenzinnige, koppige kant, die voor het overleven in de wildernis waar het motto volhouden of omkomen luidt - een onmisbare karaktertrek is. Deze lenige dieren worden terecht wel de 'windhonden' onder de paarden genoemd. Ze zijn slank, pezig, onvermoeibaar en zeer snel. Vooral hun prestaties tijdens langeafstandsritten in de voormalige Sovjet-Unie die over 4300 km van Asjchabad naar Moskou plaatsvonden, zijn wereldberoemd.

Akhal-Tekes legden deze afstand in slechts 84 dagen af, waarbij ze de 360 km door de waterloze Karakoem-woestijn in zegge en schrijven drie dagen aflegden. Arab, een van de bekendste langeafstandspaarden, was bovendien een gevierde kampioen bij springwedstrijden. Zijn zoon Absent won zelfs goud op de Olympische Spelen in 1960 en 1964.

Aegidienberger

De Aegidienberger is een terk klein paard (stokmaat 140 tot 150 cm) uit het Duitse Rijnland. Dit ras ontstond uit de wens het rustige, aangename karakter van het IJslandse paard te combineren met het formaat en de lichtvoetigheid van de Paso Peruano. De kruising van IJslands en Peruviaans bloed ontwikkelde zich in de stoeterij Aegidienberg in de buurt van Keulen in Duitsland. Het resultaat is beslist de moeite waard. De Aegidienberger is een sterke tölter die graag werkt en bijna even robuust is als de IJslander, maar beter bestand is tegen hoge temperaturen. Dit mooie kleine paard is een trouwe en sympathieke recreatiepartner. Liefhebbers van de Aegidienberger waarderen hem ook om zijn weelderige haren.

Alter Réal

Dit elegante, uitstekende rijpaard (stokmaat 150 tot 158 cm) stamt oorspronkelijk af van veertig edele Andalusiër-merries, die in 1748 werden gekocht voor de net opgerichte stoeterij Alter do Chao om paarden voor de koninklijke stallen in Lissabon te fokken. In de 19e eeuw bracht een verkeerde fokkeuze bij de inkruising van Arabieren, volbloeden, Normandiërs en Pas toen er opnieuw Spaans bloed werd toegevoegd, ging het weer beter met de Alter Réal. Hij lijkt erg op de Andalusiër, maar is iets kleiner.

Hij heeft net als dit ras een hoge knie actie en een bijzonder talent voor de dressuur. Zijn  temperament en gevoeligheid vereisen echter absoluut een ervaren ruiter. Hannoveranen dit kostbare ras echter aan de rand van de afgrond.

American Saddlebred

De ranchers uit Kentucky wilden met dit ras een gemakkelijk paard creëren met een goed uithoudingsvermogen dat vooral aantrekkelijk was. Daarom kruisten zij Engelse, Amerikaanse en Canadese telgangers en voegden er later nog Morgans Narrangansett Pacers en volbloeden aan toe. Deze erg gevoelige paarden (stokmaat 152 tot 164 cm), die vaak worden beschouwd als 'mooiste paard ter wereld', zijn intelligent en geïnteresseerd in de mens, vurig, moedig en toch bescheiden. Vanwege hun adembenemende gangen vormen ze op paardenshows en parades een echte bezienswaardigheid.

Het ras bestaat uit drie modellen: het rijpaard, de drieganger en de vijfganger. De fivegaited saddlehorse beschikt naast de normale drie soorten gangen en de canter, een soort lichte handgalop, ook over de slow gait (een trage telgang) en de rack (een zeer snelle, ritmische viertakt gang). De drie- en vijfgangers worden verschillend getoiletteerd voor hun optredens: het driegangige American SaddlebredHorse met geschoren manen enreen geschoren staart, de vijfgangige Saddler met lange manen en een lange, hoog gedragen staart. Deze opvallende staartpositie kan meestal alleen worden bereikt door een 'schoonheidsoperatie' waarbij een spier wordt doorgesneden, waarna het paard maandenlang een speciaal tuig moet dragen De expressieve gangen worden met behulp van hoge voetstukken en gewichten afgedwongen Wat in de VS als chic wordt beschouwd en bij wedstrijden met geldprijzen wordt beloond,wordtin Europa gezien als dierenmishandeling Bij ons kennen we dit sympathieke ras vooral van de televisie. Fury,Flicka en Black Beauty waren American Saddlebred Horses.